Ten sam surowiec roślinny może trafić do opakowania na kilka sposobów. Od tego, którą drogę wybrano, zależy skład gotowego preparatu, jego trwałość i sposób stosowania. Oto krótki przewodnik po nazwach, które najczęściej widnieją na etykietach.
Woda czy alkohol — to rozstrzyga najwięcej
Poszczególne składniki roślin rozpuszczają się w różnych cieczach: część przechodzi do wody, część wyłącznie do alkoholu. Wybór rozpuszczalnika decyduje więc o tym, co znajdzie się w gotowym preparacie. Drugim czynnikiem jest temperatura — kwiaty i liście oddają składniki szybko, korzenie i kora wymagają dłuższego procesu.
Postacie wodne
Napar powstaje przez zalanie surowca wrzątkiem i pozostawienie pod przykryciem. Stosuje się go do surowców delikatnych — kwiatów i liści.
Odwar wymaga gotowania, zwykle kilkunastu minut. Tą metodą przygotowuje się korzenie, kłącza, korę i nasiona.
Macerat sporządza się w wodzie o temperaturze pokojowej. Ma zastosowanie przy surowcach zawierających śluzy, które w wysokiej temperaturze traciłyby swoje właściwości fizyczne.
Wspólna cecha postaci wodnych: są nietrwałe. Przygotowuje się je na bieżąco, zwykle na jeden dzień.
Postacie alkoholowe
Nalewka to wyciąg uzyskany przy użyciu etanolu, najczęściej z surowca suszonego. Alkohol pełni podwójną rolę — wydobywa składniki nierozpuszczalne w wodzie i konserwuje preparat, dzięki czemu nalewka zachowuje trwałość przez długi czas.
Intrakt powstaje z surowca świeżego, w którym wcześniej zatrzymano działanie enzymów, zwykle przez zalanie gorącym alkoholem. Skład jest dzięki temu bliższy roślinie świeżej niż suszonej.
Wyciągi: płynny, gęsty i suchy
Wyciąg, nazywany też ekstraktem, to preparat, z którego usunięto część rozpuszczalnika — im więcej go odparowano, tym bardziej skoncentrowany produkt końcowy. Wyciąg suchy, w postaci proszku, pozwala zmieścić zawartość dużej ilości surowca w jednej kapsułce.
Na opakowaniu bywa podawany stosunek surowca do wyciągu. Zapis 4:1 oznacza, że z czterech części surowca uzyskano jedną część wyciągu.
Czym jest standaryzacja
Rośliny różnią się między sobą. Zawartość substancji czynnych zależy od odmiany, gleby, pogody, terminu zbioru i sposobu suszenia — dwie partie tego samego surowca mogą się więc istotnie różnić.
Standaryzacja polega na takim prowadzeniu procesu, by każda seria zawierała określoną, powtarzalną ilość wskazanego składnika. To ona sprawia, że kolejne opakowania tego samego preparatu są porównywalne.
Leki roślinne podlegają obowiązkowej kontroli jakości i muszą spełniać wymagania określone w zatwierdzonej dokumentacji produktu. W tej kategorii działa między innymi Leki Natury.
Czego szukać na opakowaniu
| Zapis | Co oznacza |
| Nazwa łacińska surowca | jednoznaczna identyfikacja gatunku |
| Część rośliny | korzeń, liść, kwiat, kora — skład różni się między nimi |
| Postać preparatu | napar, nalewka, wyciąg płynny, gęsty lub suchy |
| Proporcja (np. 4:1) | stosunek surowca do uzyskanego wyciągu |
| Zawartość składnika | podstawa porównywania preparatów między sobą |
Dwa preparaty z tą samą nazwą rośliny na froncie opakowania mogą różnić się zasadniczo — sama liczba gramów niewiele mówi bez informacji o postaci i stężeniu.
Najczęstsze pytania
Czy wyciąg jest mocniejszy od naparu?
Jest bardziej skoncentrowany, co nie jest tym samym. Porównywać można dopiero zawartość konkretnego składnika w dawce, a nie same postacie preparatu.
Dlaczego część preparatów zawiera alkohol?
Pełni funkcję rozpuszczalnika i konserwantu. Informację o jego zawartości podaje ulotka lub opis produktu.
Artykuł sponsorowany
